Câu chuyện về ca khúc “500 Miles” nổi tiếng thời kỳ phục hưng dân ca Mỹ

Ngũ Cung Music 18-04-2019, 11:45 AM Âm nhạc Quốc tế 676

Từ giữa thế kỷ 20, âm nhạc dân gian đương đại phát triển như một hình thức âm nhạc mới xuất phát từ chính dòng nhạc dân gian truyền thống. Ở Mỹ, giai đoạn này bắt đầu từ thập niên 40 và đạt cực thịnh vào những năm 60, được gọi là thời kỳ “phục hưng dân ca Mỹ”. Đây cũng là tiền đề cho sự ra đời của những thể loại nhạc mới pha trộn giữa rock và dân gian (folk rock), giữa các nhạc cụ điện tử và dân gian (folktronica) cùng một số thể loại khác. Những cuộc cách tân cho dân ca đương đại thời kỳ này gắn liền với tên tuổi của một số nghệ sĩ tiêu biểu như Bob Dylan, Joan Baez, Judy Collins, The Seekers hay Peter, Paul & Mary, v.v…

Các nhạc sĩ tập trung tại công viên Washington Square (1962)

Bên cạnh đó, khi phong trào phục hưng dân ca Mỹ đang phát triển mạnh mẽ, Hedy West đã trở thành cái tên ghi dấu ấn trong lòng khán giả với một giọng ca được xưng tụng là “hay nhất trong số các nữ ca sĩ hát dân ca đương thời”, những ngón đàn guitar và banjo điêu luyện cùng những ca khúc tự sáng tác. “500 Miles” - một sáng tác của Hedy West cũng chính là một trong những ca khúc dân ca nổi tiếng nhất trong những năm 60. Nó còn được biết đến với tên gọi “500 Miles Away From Home” (Xa nhà 500 dặm) hay “Railroaders’ Lament” (Lời khóc than của công nhân làm đường xe lửa), thể hiện tình cảnh éo le của một người con xa xứ với nỗi nhớ nhà da diết nhưng lại không dám trở về vì xấu hổ khi trong người không có lấy một xu dính túi.

Hedy West

Hedy West từng tâm sự rằng “500 Miles” không phải là một sáng tạo mới hoàn toàn của mình. Bà đã sử dụng một số giai điệu trong trí nhớ về những tiếng vĩ cầm thuở xưa mà ông cậu của bà thường chơi, đồng thời gom góp lời ca từ những khúc nhạc mà bà nội của bà thường hát cho cô cháu gái Hedy nghe trong những ngày thơ ấu. Về mặt cấu trúc âm nhạc, “500 Miles” đơn điệu tới mức khó có bản nhạc nào đơn điệu hơn khi từ đầu đến cuối chỉ có hai dòng nhạc được lập đi lập lại, song có lẽ chính điều này khiến cho nó trở nên phổ biến và được ưa chuộng khắp nước Mỹ, thậm chí lan rộng sang khắp châu Âu lúc bấy giờ. 

Ra đời trong bối cảnh những năm 60 - giai đoạn nước Mỹ đứng trước nhiều thay đổi về mặt chính trị, văn hóa và xã hội, cùng với đó là phong trào phản chiến nở rộ kéo theo sự xuất hiện của các sáng tác nhằm mục đích lên án chiến tranh và ca ngợi hòa bình mang âm hưởng dân gian đương đại, nhiều người lầm tưởng rằng “500 Miles” cũng là một ca khúc phản chiến ám chỉ đến cuộc chiến tranh phi nghĩa của Mỹ tại Việt Nam và các vấn đề nhân quyền. Tuy nhiên, bài hát này không có ẩn ý nào khác ngoài nội dung ban đầu, và mối liên hệ duy nhất của nó đến chiến tranh là trong ký ức của những người lính Mỹ năm xưa. Đối với riêng họ, có lẽ “500 Miles” không chỉ chứa đựng nỗi buồn hay nỗi nhớ nhà đơn thuần mà còn là sự cô đơn, lạc lõng, là những giằng xé từ sâu thẳm trong chính tâm hồn họ khi bị buộc phải rời xa gia đình, quê hương để tham gia chiến đấu. 

Bình luận của Daniel Delaney trên Youtube: "Chúng tôi hát ca khúc này bất kể mọi lúc khi còn ở Việt Nam. Nó gợi nhớ về nhiều ký ức chân thực, dù trong đó có cả những ký ức vui lẫn không vui. Cảm ơn Bobby (ca sĩ) và Norton771 (người đăng bài hát)."

Robby Combs: "Tôi là cựu chiến binh Mỹ tham chiến tại Việt Nam năm 1968 - 1969...chúng tôi đã hát bài này vào ban đêm...bởi vì chúng tôi cảm thấy mình hoàn toàn bị lãng quên..."

Dabprod: "Tôi nghe bài hát này lần đầu tiên vào năm 19 tuổi khi đang là một người lính đóng quân tại Hàn Quốc. Ký ức như ùa về vậy. Khi ấy tôi cứ vừa nghe vừa hát theo radio những lúc canh gác."

Ngoài Hedy West, “500 Miles” còn được trình diễn bởi nhiều ca sĩ, nhóm nhạc khác, trong đó có thể kể đến The Journeymen (1961), Kingston Trio và Peter, Paul & Mary (1962), Bobby Bare (1963) và sau này là một số nghệ sĩ quốc tế của Pháp, Đức, Ấn Độ, Nhật BảnTrung Quốc với phần lời và ý nghĩa được thay đổi ít nhiều. Trước năm 1975, nhạc sĩ Trường Kỳ cũng đặt lời Việt cho bài hát này và lấy tựa đề là “Tiễn Em Lần Cuối” với câu chuyện kể về nỗi đau mất người yêu của một chàng trai. Một phiên bản tiếng Việt khác có tên “Người Tình Ngàn Dặm” cũng từng được nữ danh ca Ngọc Lan thể hiện rất thành công. 

Năm 2013, “500 Miles” còn xuất hiện trong một cảnh quay của bộ phim “Inside Llewyn Davis” với phần trình diễn của bộ ba diễn viên Justin Timberlake, Carey Mulligan và Stark Sands. Bộ phim kể về cuộc đời và sự nghiệp của ca sĩ nhạc đồng quê Llewyn Davis trong bối cảnh năm 1961 của thời kỳ phục hưng dân ca Mỹ. Hầu hết các ca khúc nhạc đồng quê xuất hiện trong bộ phim đều được các diễn viên hát trực tiếp một cách trọn vẹn từ đầu đến cuối chứ không hề hát nhép. 

Trải qua hơn nửa thập kỷ, “500 Miles” vẫn là một trong số ít những ca khúc nhạc đồng quê để lại trong lòng người nghe những cảm xúc nhẹ nhàng, êm đềm đến lạ. Sức lay động của bài hát này không chỉ đến từ giai điệu, ca từ giản đơn, dễ thuộc mà có lẽ còn đến từ việc tạo ra sự đồng cảm trong tâm hồn của mỗi người, nhất là những người con xa xứ. Ngày nay, một số người trẻ cũng tìm nghe và yêu mến "500 Miles" vì cảm thấy có sự đồng điệu với chính mình.

Khán giả Trần Bách Trung: "Tôi là du học sinh Việt Nam đang theo học tập tại Mỹ. Bài hát này khiến tôi vô cùng xúc động."

Một chia sẻ khác trên trang Spiderum:

 

098-186-6699 Hỗ Trợ Kỹ Thuật 24/24
Loading image Loading