Orpheus và Eurydice – câu chuyện tình bi thương gắn với cây đàn lyre

Ngũ Cung Music 20-05-2019, 14:21 PM Âm nhạc Quốc tế 582

Thế giới âm nhạc có vô vàn các nhạc cụ khác nhau với hàng trăm ngàn thanh âm đa dạng làm say đắm lòng người. Thế nhưng được chọn là biểu tượng của âm nhạc thì chỉ có duy nhất hình ảnh của cây đàn lyre. Đàn lyre (đàn lia) là một loại đàn dây có từ thời Hy Lạp cổ đại, nó được tạo ra từ một khung gỗ hoặc kim loại hình chữ U và những sợi dây căn đều với kích thước lớn nhỏ khác nhau. Gần gũi nhất đối với chúng ta chính là hình ảnh đàn lyre xuất hiện trên logo của Học viện âm nhạc quốc gia Việt Nam.

Hình ảnh cây đàn lyre trên logo của Học viện âm nhạc quốc gia Việt Nam

Theo thần thoại Hy Lạp, thần Hermes đã sáng tạo ra cây đàn lyre từ mai rùa và ruột bò, sau đó cây đàn được trao lại cho thần Apollo. Thế nhưng người chơi đàn lyre điêu luyện nhất phải kể đến chàng Orpheus. Orpheus là con trai vua Oeagrus xứ Thrace và nữ thần thi ca Calliope. Ngay từ khi còn nhỏ, chàng đã bộc lộ năng khiếu thiên bẩm về âm nhạc, đặc biệt là tài năng đánh đàn lyre không ai sánh bằng. Mỗi lần Orpheus cất tiếng đàn, tức thì gió ngừng thổi, cây cỏ ngừng đung đưa và muông thú cũng thôi cất tiếng. Tất thảy đều yên lặng dõi theo như thể sợ làm gián đoạn khúc nhạc thần thánh của chàng.

Tác phẩm “Orpheus làm muông thú say mê” của họa sĩ Hà Lan Aelbert Cuyp. Có vẻ hơi sai so với tích thần thoại vì họa sĩ lại vẽ Orpheus chơi đàn...violin

Câu chuyện muôn đời vẫn vậy, chàng nhạc sĩ tài năng phải sánh đôi với nàng thơ của mình. Vợ của Orpheus – nàng Eurydice là một nàng tiên xinh đẹp yêu kiều. Họ phải lòng nhau và sống say đắm trong tình yêu nồng cháy.

Tác phẩm “Phong cảnh với Orpheus và Eurydice” của họa sĩ người Pháp Nicolas Poussin 

Thế nhưng trong ngày cưới của hai người, Eurydice lại lọt vào mắt xanh của thần Aristaeus (thần đất đai và nông nghiệp). Choáng ngợp trước sắc đẹp của nàng, thần Aristaeus quyết tâm giành lấy nàng tiên về mình cho bằng được. Thật không may, khi đang chạy trốn khỏi thần Aristaeus, Eurydice đạp phải một con rắn độc và bị rắn cắn chết. Mất đi người vợ yêu dấu, Orpheus đau đớn cất lên những khúc ca sầu thảm đến mức khiến vạn vật đều rơi lệ. Thương cảm với Orpheus, các tiên nữ khuyên chàng lên đường tới âm phủ với hy vọng đưa được Eurydice trở về.

Tác phẩm “Cái chết của Eurydice - họa sĩ Ary Scheffer. Orpheus đau đớn trước sự ra đi của người vợ yêu thương.

Orphesus ngay lập tức khởi hành. Chàng cầm theo cây đàn lyre vượt rừng băng núi tìm đến sông Styx –ranh giới giữa trần gian và địa phủ. Bằng những điệu nhạc bi thương, ai oán, kể lên nỗi lòng người nhạc công khi mất đi nửa kia linh hồn của mình, Orpheus đã lấy được những giọt nước mắt hiếm hoi của lão lái đò địa ngục và cả con chó 3 đầu Cerberus để đến gặp được Hades.

Trước mặt Hades và hoàng hậu địa ngục – Persephone, Orpheus kể về nỗi lòng và sự đau khổ của mình khi mất vợ, rồi chàng cất lên một điệu nhạc từ tận đáy lòng mình. Cả chốn địa phủ thê lương, từ những linh hồn vô cảm đến các vị thần đều không cầm được nước mắt trước khúc ca thuần khiết và bi thương của Orpheus. Persephone giàn dụa nước mắt, trong khi Hades lắc đầu thở dài, rồi họ đồng ý cho Orpheus dẫn Eurydice về nhân gian nhưng với điều kiện chàng không được quay đầu lại nhìn vợ trước khi hoàn toàn bước ra khỏi cổng địa ngục.  

Orpheus dẫn Eurydice ra khỏi địa ngục, tranh vẽ của Jean Baptiste Camille Corot

Tuy nhiên, vì quá thương nhớ vợ, Orpheus sốt ruột nên quên mất lời dặn. Chàng quay mặt lại phía sau nhìn Eurydice khi cả hai chỉ còn vài bước chân nữa là lên tới trần thế. Eurydice ngay lập tức tan biến, rơi trở lại địa ngục và vĩnh viễn không thể quay về. Orpheus vội quay lại nhưng người lái đò địa phủ không cho phép chàng đến địa ngục lần nữa bởi chàng là người còn sống, mà địa phủ không phải là nơi vào ra tùy tiện. Ngay cả khi Orpheus đã quỳ ở đó đến 7 ngày 7 đêm nhưng kết quả vẫn không thay đổi.

Vì nóng vội, Orpheus quay đầu lại khiến chỉ còn vài bước trước khi cả hai lên tới trần gian

Khi trở về dương  thế, vì quá đau buồn nên Orpheus không còn quan tâm đến cô gái nào khác. Vì vậy, chàng bị người ta xem là ngạo mạn và bất cần. Và rồi trong một buổi lễ hội rượu nho của thần Dionysus, Orpheus đã bị một nhóm đàn bà say rượu đánh đến chết và quẳng xác xuống sông.

Tranh vẽ “Cái chết của Orpheus”, họa sĩ Émile Lévy. Kết cục đau lòng cho chàng nghệ sĩ tài hoa. 

Kỳ lạ thay, ngay cả khi Orpheus chết mà đàn của chàng vẫn vang lên tiếng hát tha thiết, yêu thương. Thương tiếc Orpheus, người đời sau đã lấy hình ảnh cây đàn lyre làm biểu tượng của âm nhạc để tưởng nhớ đến người nghệ sĩ đã hát lên những khúc ca lay động lòng người bằng cả trái tim mình.

 

 

098-186-6699 Hỗ Trợ Kỹ Thuật 24/24
Loading image Loading